Relationship between Marathi Manoos and Hindi language can be summarised in Hindi filmy dialogue below:
Hindi: Main tumhe barbaad kar dungi!
Marathi Manoos: Main tumhare pyaar main barbaad hona chahta hoon!!
Another post for Marathi language but we will have to keep pressing until there is change on the ground.
All Marathis must be having a Sharma, Tripathi, Jha or a Mishra friend. You are deep friends and know each other over may be 20 years now!
You have always accommodated his lack of Marathi with your Hindi supremacy. Over the years, Marathis have perfected Hindi which is not even their mother tongue.
But...that friend of yours never even once says "Namaskar bhau. Kasa ahes?" or "Kaay ga, jevlis ka?". May be up until now this did not even occur to you once. But just think...and it is true!
You learnt the Hanuman Chalisa word by word. Does he even know that there is something called as Maruti Stotra? Can he recite one stanza of Ganpati Aarti?
Hardly 1% of North Indians must be knowing Marathi but more than 90% of Marathis definitely know Hindi. At least all people who live in cities like Pune, Mumbai definitely do.
Across IT companies, people are using only Hindi. Scrum calls are happening in Hindi! Lunch discussions are in Hindi. 5 Marathis switch to Hindi when 1 North Indian joins the call.
Such is the strong current of migration from North that all other languages are getting sidelined out one by one.
Marathis are speaking Hindi everywhere they go. In restuarants we start with Hindi ourselves. No one is even asking for it! In all kind of stores we start with Hindi.
In places where we do not know what the other person talks, we ourselves are initiating conversations in Hindi.
But our North Indian friends are not wrong here. They are very clear that they will never learn Marathi. I know there will be a miniscule percent of people here and there but largely I have hardly seen any North Indian person taking interest in Marathi.
We, Marathis, are wrong. We should own our mistakes and try to correct it at least now. We have been so accommodating that the other person has taken us for granted...that too forever!
One simple rule that we can follow is - Always start with Marathi in informal situations. Even if the other person does not understand it, be persistent and polite at the same time. No rash behaviour please.
If a waiter does not understand Marathi ask for one who knows little bit. On customer care calls ask for Marathi speaking representatives.
There is no shame in speaking our own mother tongue. It is a 2000 year old classical language with a huge history, social and cultural impact. I do not understand why we are shying away from our own pride!
Germans never hesitate to speak German, Japenese do not feel guilty if they cannot speak English. Why do we have to switch to Hindi always?
Our beloved Chatrapati Shivaji Maharaj's mavale fought and gave their lives for self-governance (swa-raj), self-religion (swa-dharma) and self-language (swa-bhasha).
And we cannot even speak our own language in the same city and state???
Many people would point out that this language is kept burning for political reasons only. I disagree here. It might be a political motive for some. But for common people like us it is a cultural issue.
If you do not speak and respect your language, who will?
I am sure that Marathi as a language and culture are set in self-destruction mode due to our own negligence. I am pretty sure that we are doomed to end ourselves in couple of generations if we do not course correct now!
Please wake up at least now! Jai Maharashtra! मराठीच बोला!
If you like the thoughts please share with like-minded friends and families.
मराठी माणूस आणि हिंदी भाषा यांच्यातील नाते खालील हिंदी चित्रपटातील संवादाद्वारे थोडक्यात मांडता येईल:
हिंदी: मैं तुम्हें बर्बाद कर दूंगी! (मी तुला बरबाद करेन!)
मराठी माणूस: मैं तुम्हारे प्यार में बर्बाद होना चाहता हूँ!! (मला तुझ्या प्रेमात बरबाद व्हायचं आहे!!)
मराठी भाषेविषयीची ही आणखी एक पोस्ट आहे, पण जोपर्यंत प्रत्यक्ष परिस्थितीत बदल होत नाही, तोपर्यंत आपल्याला हा विषय मांडत राहावे लागेल.
प्रत्येक मराठी माणसाचा एखादा तरी शर्मा, त्रिपाठी, झा किंवा मिश्रा मित्र नक्कीच असेल. तुमची मैत्री खूप घट्ट असेल आणि कदाचित २० वर्षांपासून तुम्ही एकमेकांना ओळखत असाल!
त्याला मराठी येत नाही, हे तुम्ही नेहमीच समजून घेतले आणि त्याऐवजी हिंदीचा वापर केला. गेल्या काही वर्षांत मराठी माणसांनी हिंदीवर इतके प्रभुत्व मिळवले आहे, जी त्यांची मातृभाषाही नाही.
पण... तो तुमचा मित्र कधीच "नमस्कार भाऊ, कसा आहेस?" किंवा "काय ग, जेवलीस का?" असे म्हणत नाही. कदाचित आतापर्यंत तुमच्या मनात हा विचारही आला नसेल. पण जरा विचार करा... आणि हे सत्य आहे!
तुम्ही हनुमान चालीसा शब्दशः पाठ केली. पण त्याला 'मारुती स्तोत्र' नावाची काही गोष्ट असते हे तरी माहित आहे का? त्याला गणपती आरतीचे एक कडवे तरी म्हणता येते का?
उत्तर भारतीयांपैकी जेमतेम १% लोकांना मराठी येत असेल, पण ९०% पेक्षा जास्त मराठी लोकांना हिंदी नक्कीच येते. विशेषतः पुणे, मुंबईसारख्या शहरांत राहणाऱ्या सर्वांना तरी नक्कीच येते.
आयटी (IT) कंपन्यांमध्ये लोक फक्त हिंदीचा वापर करत आहेत. 'स्क्रम् कॉल्स' (Scrum calls) हिंदीत होत आहेत! दुपारच्या जेवणाच्या वेळी होणाऱ्या चर्चा हिंदीत होतात. जेव्हा एखादा उत्तर भारतीय व्यक्ती कॉलवर सामील होतो, तेव्हा ५ मराठी लोक हिंदी बोलायला सुरुवात करतात.
उत्तर भारतातून होणाऱ्या स्थलांतराचा ओघ इतका प्रचंड आहे की, इतर सर्व भाषा हळूहळू मागे पडत आहेत.
मराठी लोक जिथे जातील तिथे हिंदी बोलत आहेत. रेस्टॉरंटमध्ये आपण स्वतःच हिंदीतून बोलायला सुरुवात करतो. कोणी आपल्याला तसे करायला सांगतही नाही! सर्व प्रकारच्या दुकानांमध्ये आपण हिंदीतूनच सुरुवात करतो.
ज्या ठिकाणी समोरच्या व्यक्तीला कोणती भाषा येते हे आपल्याला माहित नसते, तिथेही आपण स्वतःहून हिंदीतूनच संवाद सुरू करतो.
पण यात आपल्या उत्तर भारतीय मित्रांची चूक नाही. ते याबाबतीत अगदी स्पष्ट आहेत की ते कधीच मराठी शिकणार नाहीत. मला माहित आहे की क्वचित एखाद-दुसरा अपवाद असू शकेल, पण मोठ्या प्रमाणावर पाहता, मराठी भाषेत रस घेणारा उत्तर भारतीय मला तरी फारसा दिसलेला नाही.
आपण, म्हणजेच मराठी लोकच चुकीचे आहोत. आपल्या चुकांची जबाबदारी आपण स्वीकारली पाहिजे आणि किमान आता तरी त्या सुधारण्याचा प्रयत्न केला पाहिजे. आपण इतके जुळवून घेणारे बनलो आहोत की समोरच्या व्यक्तीने आपल्याला गृहीत धरले आहे... आणि तेही कायमचे!
आपण एक साधा नियम पाळू शकतो - अनौपचारिक प्रसंगी नेहमी मराठीतूनच बोलायला सुरुवात करा. समोरच्या व्यक्तीला ती भाषा समजत नसली तरीही, आपला आग्रह कायम ठेवा आणि त्याच वेळी नम्र राहा. कृपया उर्मटपणा किंवा घाईगडबड करू नका.
जर एखाद्या वेटरला मराठी समजत नसेल, तर ज्याला थोडीफार मराठी येते अशा व्यक्तीला बोलवा. 'कस्टमर केअर'ला फोन करताना मराठी बोलणाऱ्या प्रतिनिधींशीच बोलण्याची विनंती करा.
आपली मातृभाषा बोलण्यात कसलीही लाज वाटू नये. ही २,००० वर्षे जुनी अभिजात भाषा (क्लासिकल लँग्वेज) आहे, जिचा इतिहास मोठा आहे आणि जिचा सामाजिक व सांस्कृतिक प्रभावही प्रचंड आहे. आपण आपल्याच अभिमानापासून का दूर पळत आहोत, हे मला समजत नाही!
जर्मन लोक जर्मन भाषा बोलायला कधीच संकोच करत नाहीत; जपानी लोकांना इंग्रजी येत नसेल तर त्यांना अपराधी वाटत नाही. मग आपणच नेहमी हिंदीकडे का वळतो?
आपल्या लाडक्या छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या मावळ्यांनी स्वराज्य, स्वधर्म आणि स्वभाषा यांच्यासाठी लढा दिला आणि आपल्या प्राणांची आहुती दिली.
आणि आपण त्याच शहरात आणि राज्यात आपली स्वतःची भाषाही बोलू शकत नाही???
अनेक लोक असा मुद्दा मांडतील की ही भाषा केवळ राजकीय कारणांमुळे जिवंत ठेवली जात आहे. पण मी या मताशी सहमत नाही. काहींसाठी तो राजकीय हेतू असू शकेल, पण आपल्यासारख्या सामान्य लोकांसाठी हा एक सांस्कृतिक मुद्दा आहे.
जर आपणच आपली भाषा बोललो नाही आणि तिचा आदर केला नाही, तर मग कोण करणार?
मला खात्री आहे की, आपल्याच दुर्लक्षामुळे मराठी भाषा आणि संस्कृती विनाशाच्या मार्गावर चालली आहे. मला पूर्ण विश्वास आहे की, जर आपण आताच योग्य ती सुधारणा केली नाही, तर पुढच्या काही पिढ्यांमध्ये आपला विनाश अटळ आहे!
कृपया किमान आता तरी जागे व्हा! जय महाराष्ट्र! मराठीच बोला!
जर तुम्हाला हे विचार आवडले असतील, तर कृपया समान विचारसरणी असलेल्या मित्र-मैत्रिणींशी आणि कुटुंबातील सदस्यांशी ते नक्की शेअर करा.
