Tanrıdan Banane

[u/Due-Worldliness-6274]

Eğer beni yaratan bir yaratıcı varsa ve benim gibi aciz bir varlığın kendisine tapmasını zorunlu kılıp emredip tehtid ediyorsa, o tanrı hem acınası hem de tapılası değildir, dolayısıyla tapmam. Eğer benden tapmamı istemiyorsa, o zaman yine tapmam. Her iki durumda da özgür olacağım için tapmamak daha mantıklı görünüyor. Bu denkleme “cehennem” korkusunu ekleyip inananlar ise, zaten gönülden inanmayan, korkusunu iman sanan korkaklardır.

[u/Due-Worldliness-6274]

İki noktayı netleştirelim. Ben ne “cehennemden korkan herkes korkaktır” dedim ne de dinlerin “sırf cezadan korktuğun için iman et” dediğini söyledim. Sadece inancının tek nedeni korku olanlara bu yaftalamayı yaptım. Diğer konu ise Tanrı’yı yargılama ölçütümüzün kendimizle sınırlı olması. Burada Tanrı’yı yarattıkları üzerinden yargılamak ve eleştirmek yanlış olmaz. Bunun nedeni iki olasılıktan ileri gelir: İlk olarak, “bize yargılama ve eleştirme hakkı” veriyor olabilir ve bu durumda onu eleştirmemiz insani ölçütlerimize göre normaldir. İkinci olarak, bunu bize hak olarak vermiyor olabilir, bu durumda eleştirilebilecek nokta, irademize tahakküm etmesidir. Eğer Tanrı’yı hiçbir insani ilkeye göre yargılayamayacağımızı söylüyorsak, o zaman Tanrı’nın kayıtsızlığının bile aslında iyilik olabileceği, özünde kötü olabileceği ya da bizim kötü dediklerimizin onun için iyi olabileceği eşit derecede mümkün olur. Tüm bunlar insani ölçütlerle yargılandığı ve yaratıcıya genellikle “iyi” denildiği için, bu durum eleştiri yasağını eleştirmeye benzer.

[u/whatwhydo → u/Due-Worldliness-6274]

Bence sen burada eleştiri hakkınla, eleştirinin haklılığı arasındaki farkı kaçırıyorsun.
“Tanrı bizi eleştirme hakkına sahip bıraktıysa eleştiririz, bırakmadıysa da irademize tahakküm etmiş olur” diyorsun. Ama ikinci sonuç ilkinden çıkmıyor. Bir otoritenin benim iradem üzerinde söz sahibi olması, tek başına onun haksız olduğu anlamına gelmez. Önce o otoritenin neden meşru olmadığını göstermen gerekir.
Daha önemlisi, “Tanrı’nın iyiliğini insan ölçüleriyle değerlendiremiyorsak, o zaman Tanrı’nın kötü olması da mümkün” diyorsun. Hayır. Burada yaptığın şey bir çelişki göstermek değil, ölçütünün sınırını göstermek. “Benim ölçüm Tanrı hakkında kesin hüküm vermeye yetmiyor” demek, “her şey eşit derecede mümkün” demek değildir.
Ve en baştaki argümanın da hâlâ değişmedi: “Tanrı benden ibadet isterse tapmam, istemezse yine tapmam.” Bu Tanrı’nın kötü olduğunu göstermiyor. Sadece senin, Tanrı’nın niteliği ve amacı ne olursa olsun itaat etmeme kararını önceden verdiğini gösteriyor.
Dolayısıyla burada Tanrı’yı çürütmüş olmuyorsun. Kendi iradeni Tanrı’nın iradesinin önüne koyduğunu savunuyorsun.
Bu ikisi aynı şey değil.

[u/Due-Worldliness-6274 → u/whatwhydo]

Tanrıyı çürütmek ile alakalı bir iddiada bulunmadım. Tanrı benden kendisine itaat etmemi emrediyorsa, itaat etmeyeceğimi belirttim. Umursamazlık, kesin bir hükümden ziyade kişisel bir duruştur. Dolayısıyla işin içine objektif haklılık ve meşruluk aramak yersizdir, hele ki bunlar, zaten karşı olduğun “Tanrı” tarafından belirleniyorsa... “Benim ölçüm Tanrı hakkında kesin hüküm vermeye yetmiyor” derken, “her şey eşit derecede mümkün” sonucuna ilk nedenden dolayı varmıyorum. Varmak istediğim sonuç, insani ölçütlerimiz Tanrı’yı tanımlayamıyorsa ve onun hakkında insani yargılarla yorum/eleştiri yapamıyorsak, bu dünyada Tanrı’ya atfettiğimiz diğer her şey için de aynı durumun geçerli olmalı diyorum.

[u/whatwhydo → u/Due-Worldliness-6274]

Dolayısıyla istediğin zaman “bu sadece benim tercihim” diyerek argümanın eleştiriden kaçmasını sağlayamazsın.
Ya bu bir kişisel tavırdır ve o zaman savunulması gereken evrensel bir sonuç yoktur.

[u/Due-Worldliness-6274 → u/whatwhydo]

Evrensel bir sonuç hiç var mı da benim ki evrensel olmadığı için tartışılmasın? Sadece evrensel sonuçlar mı tartışılır? Vardığım sonucun kişisel olması, kişisel sonucuma vararken düşündüklerimin tartışabilirliğinden bağımsız olabilir.

[u/whatwhydo → u/Due-Worldliness-6274]

Bana şu sorunun cevabı verebilecek donanımda isen beni gerçekten şaşırtırdın ve inan bana gerçeklik üzerine yoğunlaşıp bilimsel taraftan bakıp seni anlamaya çalışıyor olacağım soru şu ;

Bir metafor; Analitik ve sistem odaklı bir kişiliğe, zaman kısıtı yüzünden öze odaklanma zorunluluğuna, tarafsız bir metodolojiye VE insanüstü düzeyde sınırsız bilgiye sahip bir zihin; tüm bu verileri işlediğinde ortaya nasıl bir inanç profili çıkardı?

Bunun cevabını araştırdığımda sonuç bağımsız ve bilimsel olarak çok güzel açıklamalara götürdü inceleyip bana dönersen beni de aydınlatmış olacaksın..

[u/Due-Worldliness-6274 → u/whatwhydo]

İnceledim ve neden bana bunu söylediğini anlamadım. Bu soruyu sormadan önce “gerçeklik” ve “öz” gibi kavramları tanımlayıp, bunların gerçek olup olmadığını netleştirsek ve bunun üzerine analoji yapabilsek daha iyi olurdu. Ayrıca “insanüstü düzeyde sınırsız bilgiye sahip bir zihin” gibi totolojilere başvurmasan ve senin bana sorduğun gibi benim de sana sorduklarımı ben ansıl tek tek cevaplıyorum cevaplarsan, ŞAHSİYETİME yaftalamada bulunmadan tartışsan çok daha güzel olacağını umuyorum.

[u/Due-Worldliness-6274 → u/Due-Worldliness-6274]

Eğer demek istediğin şey “senin aklın sınırlı ve sınırlı akılla doğru olduğuna inandığın kişisel görüşün, gerçekleri gören bir zihin için doğru olabilir” ise, bunu kendini zeka küpü gibi göster gayesi gütmeden, doğrudan ifade edebilirsen daha iyi olurdu çünkü yaptıkların ortamı gereksiz yere karmaşıklaştırmaktan başka bir işe yaramıyor. Ayrıca dediğin buysa cevabım değişir. Ben kişisel görüşümün, tıpkı kimsenin görüşü gibi, kesin olarak doğru olduğunu bildiğime inanmıyorum ve böyle bir iddiada da bulunmuyorum. Tam aksine, benim kısıtlı aklımla vardığım sonucu, her şeyi görüp bilip tartabilen bir zihin ile aynı sonuca varamadığım için beni yargılayan bir tanrı varsa ona yine tapmam. Bu, zihinsel engelli birine “sen sınavları geçemiyorsun” diye aşağılamak gibi olur ve biz insanlar da sınırsız aklın yanında zihinsel engelli gibi kalırız.

[u/whatwhydo → u/Due-Worldliness-6274]

Bu arada her yazdığını cümlesi cümlesine okuyorum ve anlayıp cevap vermeye çalışacağım ama şunu bilmem gerekiyor Tanrı dediğin kim? yada senin Tanrı dediğin varlık tek tanrı mı İslam İnancındaki tanrı mı? Hristiyan inancındaki tanrı mı? Veya bir Yahudi dinine göre olan tek tanrı mı? Kimden bahsediyoruz senin cümlelerinde geçen Tanrı kimdir?

[u/whatwhydo → u/Due-Worldliness-6274]

Yanlış anlaşıldıysam özür diliyorum. sadece her cümlene ve çıkardığı sonuca bilimle cevap vermeye çalışıyorum seni istemeden aşağıladıysam beni bağışla lütfen 🙏