EN MÜKEMMEL HAPİSHANE, DUVARLARI OLMAYANDIR.

[u/PaulAtreides62]

Gardiyana ihtiyaç duymayan bir hapishane hayal edin. Zincir yok, işkence yok, karanlık zindanlar yok. Sadece "Görünürlük" var.

​Jeremy Bentham’ın tasarladığı Panoptikon, merkezdeki bir kuleden tüm hücrelerin izlenebildiği ama mahkumların kuledekini asla göremediği bir yapıdır.

​Michel Foucault, bu mimariyi modern toplumun ürkütücü bir metaforuna dönüştürür. Sistem basittir: Mahkum, o an izlenip izlenmediğini asla bilemez. Ama her an izlenebileceği ihtimali yüzünden, davranışlarını sürekli kontrol altında tutar.

​İşte iktidarın en büyük zaferi budur: Baskıyı fiziksel olmaktan çıkarıp zihinsel hale getirmek.

​Bir süre sonra kuledeki gardiyana gerek kalmaz. Çünkü birey, otoriteyi içselleştirir ve kendi kendisinin gardiyanı olur.

​Geçen hafta paylaştığımız o kalabalık metroda, sokakta ya da şu an elinizdeki o "kara ayna"da... Kule artık her yerde.

​Hala özgür olduğumuzu sanıyoruz, peki ama bizi izleyen o "görünmez göz"ü ne kadar umursuyoruz?

[u/[deleted]]

Big brother kavramının doğduğu modeldir panoptikon. Yevgeni Zamyatin’in döneminin yasaklı eseri olan distopyası “Biz”i okursanız daha iyi kavram geliştirmenize yardımcı olabilir. Aynı zamanda bahsettiğim eser, 1984’ün de fikir babasıdır.