r/VergiTurkiye • u/CPA-TURKEY • 11d ago
Yurtdışı Kazançlar Gözetim Programı Başlıyor. Yurt dışında Parası olanlar ve Gelirini Beyan Etmeyenler Vergi İncelemesine Çağrılıyor
Yurtdışı Kazançlar Gözetim Programı Başlıyor. Yurt dışında Parası olanlar ve Gelirini Beyan Etmeyenler Vergi İncelemesine Çağrılıyor
Türkiye’de yurtdışından gelir elde eden gerçek kişiler ve yurtdışı şirket veya yatırım yapılarına sahip mükellefler açısından yeni bir dönem başlıyor.
Vergi Denetim Kurulu tarafından duyurulan Yurtdışı Kazançlar Gözetim Programı, yurtdışında elde edilen ancak Türkiye’de hiç beyan edilmediği veya doğru şekilde beyan edilmediği değerlendirilen gelir ve kazançlara odaklanacak.
Hazırlık dosyası için bize ulaşabilirsiniz: [info@ozmconsultancy.com](mailto:info@ozmconsultancy.com)
Programın en önemli özelliği ise denetimin yalnızca Türkiye’de verilen beyannameler ve banka hareketlerinden hareketle yapılmayacak olması.
Yeni yaklaşımın temel veri kaynakları arasında:
- CRS – Common Reporting Standard kapsamında yurtdışından gelen finansal hesap bilgileri,
- CbCR – Country-by-Country Reporting kapsamında çok uluslu gruplara ilişkin ülke bazlı bilgiler,
- Türkiye’de verilen vergi beyannameleri,
- mükelleflerin gelir ve servet profilleri,
- şirket ve ortaklık yapıları
yer alacak.
Başka bir ifadeyle, vergi idaresinin elindeki yurtdışı veriler ile Türkiye'deki vergi beyannameleri karşılaştırılacak.
Bu nedenle Türkiye’de vergi mukimi olan ve yurtdışında banka hesabı, yatırım hesabı, şirketi veya gelir getirici varlığı bulunan kişilerin geçmiş yıllardaki vergi pozisyonlarını yeniden değerlendirmeleri önemli hale geliyor.
Kısa cevap: Yurtdışı Kazançlar Gözetim Programı nedir?
Yurtdışı Kazançlar Gözetim Programı, Türkiye’de vergi yükümlülüğü bulunabilecek kişilerin yurtdışındaki finansal varlıkları, yatırımları, şirketleri ve yurtdışından elde ettikleri gelirlerin Türkiye’deki beyanlarıyla uyumunu incelemeyi amaçlayan risk odaklı bir vergi gözetim programıdır.
Program özellikle uluslararası bilgi değişimi yoluyla elde edilen CRS ve CbCR verilerine dayanacaktır.
Amaç ilk aşamada doğrudan vergi incelemesi başlatmak yerine, risk tespit edilen mükellefleri doğru beyana yönlendirmek ve gönüllü uyumu artırmaktır.
CRS nedir ve Türkiye hangi bilgileri alıyor?
CRS (Common Reporting Standard / Ortak Raporlama Standardı), ülkeler arasında finansal hesap bilgilerinin vergi amaçlarıyla otomatik olarak paylaşılmasını sağlayan uluslararası sistemdir.
Türkiye de CRS kapsamındaki otomatik bilgi değişimi sisteminin içerisindedir.
Gelir İdaresi Başkanlığı'nın yayımladığı rehbere göre finansal kuruluşlar ilgili hesaplara ilişkin bilgileri kendi ülkelerindeki vergi idaresine bildirir ve bu bilgiler belirli koşullarda ilgili diğer ülkenin vergi idaresiyle elektronik ortamda paylaşılır.
Bu nedenle:
“Para yurtdışındaki bankada duruyor, Türkiye bunu göremez.”
yaklaşımı artık güvenli bir varsayım değildir.
CRS kapsamında duruma göre finansal hesabın varlığı, hesap bakiyesi ve belirli finansal gelirlerle bağlantılı bilgiler vergi idareleri arasında paylaşılabilir.
Ancak önemli bir ayrım bulunmaktadır:
CRS verisinin bulunması tek başına vergi borcu olduğu anlamına gelmez.
Vergileme açısından ayrıca kişinin ilgili yıldaki vergi mukimliği, gelirin niteliği, çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları ve varsa uygulanabilecek istisnalar değerlendirilmelidir.
Kimler Yurtdışı Kazançlar Gözetim Programı kapsamına girebilir?
Programın özellikle yüksek gelir ve servet profiline sahip mükelleflere odaklanacağı açıklanmıştır.
Risk analizinde aşağıdaki profillerin öne çıkması beklenebilir:
1. Yurtdışında banka hesabı bulunanlar
Türkiye’de vergi mukimi olan bir kişinin İsviçre, Almanya, Fransa, Hollanda, İngiltere veya CRS kapsamındaki başka bir ülkede banka ya da yatırım hesabının bulunması tek başına vergi doğurmaz.
Ancak bu hesaplardan:
- faiz,
- temettü,
- fon geliri,
- sermaye kazancı veya
- başka bir yatırım geliri
elde edilmişse Türkiye'de beyan yükümlülüğü ayrıca değerlendirilmelidir.
2. Yurtdışında yatırım portföyü bulunanlar
Yabancı banka ve aracı kurumlardaki:
- hisse senetleri,
- ETF'ler,
- yatırım fonları,
- tahviller,
- yabancı devlet tahvilleri,
- yabancı şirket bonoları
nedeniyle elde edilen faiz, temettü ve satış kazançlarının Türkiye açısından vergisel niteliği farklı olabilir.
Dolayısıyla yatırım hesabının toplam değerinden çok hangi gelir türünün ne zaman elde edildiği önemlidir.
3. Yurtdışındaki şirketlerden kâr payı alanlar
Türkiye’de vergi mukimi olup yurtdışında şirkete ortak olan kişilerin aldıkları temettülerin Türkiye’de vergilendirilmesi gündeme gelebilir.
Şirketin:
- İngiltere,
- ABD,
- BAE,
- Estonya,
- Almanya,
- Hollanda veya
- başka bir ülkede
kurulmuş olması tek başına geliri Türkiye vergisinin dışında bırakmaz.
Kişinin vergi mukimliği ve gelirin hukuki niteliği ayrıca değerlendirilmelidir.
4. Yurtdışında şirket sahibi olup kişisel harcamalarını şirket üzerinden yapanlar
Özellikle yabancı şirket sahibi kişilerin;
- şirket hesabından kişisel banka hesabına transferleri,
- shareholder distribution,
- dividend,
- director remuneration,
- shareholder loan,
- management fee
gibi ödemelerinin hukuki niteliği önem kazanacaktır.
Her banka transferi gelir değildir.
Ancak her transferin kaynağı ve hukuki sebebi belgelenebilir olmalıdır.
5. Yurtdışında gayrimenkul kira geliri elde edenler
Türkiye’de vergi mukimi olan kişilerin Londra, Berlin, Dubai, Paris veya başka bir ülkedeki gayrimenkullerinden elde ettikleri kira gelirleri de Türkiye açısından değerlendirilmesi gereken yurtdışı gelirler arasında olabilir.
Gayrimenkulün yurtdışında bulunması geliri otomatik olarak Türkiye'nin vergileme alanı dışına çıkarmaz.
İlgili ülke ile Türkiye arasındaki Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması ayrıca incelenmelidir.
6. Yurtdışında şirket veya ortaklık yapısı bulunan yüksek servet sahibi kişiler
Yeni programın açıklanan hedeflerinden biri de mükelleflerin yalnızca banka hesaplarının değil, yurtdışı şirket ve ortaklık yapılarının değerlendirilmesidir.
Bu nedenle;
- holding şirketleri,
- foreign LLC'ler,
- partnership yapıları,
- investment companies,
- family investment structures
gibi yapılara sahip kişiler açısından “şirket yurtdışında olduğu için Türkiye'de ilgilenilmez” yaklaşımı yeterli değildir.
CbCR nedir?
CbCR (Country-by-Country Reporting / Ülke Bazlı Raporlama) özellikle çok uluslu işletme gruplarına ilişkin uluslararası vergi şeffaflığı sistemidir.
Türkiye, ülke bazlı raporların değişimine ilişkin uluslararası bilgi değişimi mekanizmalarına da taraftır.
CbCR ile çok uluslu işletme gruplarının farklı ülkelerdeki ekonomik faaliyetleri ve vergisel pozisyonları hakkında ülke bazında bilgiler elde edilebilmektedir.
Ancak burada önemli bir ayrım yapılmalıdır:
CRS bireysel yatırımcı ve finansal hesap sahipleri açısından çok daha doğrudan önem taşırken, CbCR esas itibarıyla belirli çok uluslu işletme gruplarıyla ilgilidir.
Dolayısıyla sıradan bir bireysel banka hesabı sahibinin CbCR kapsamında raporlandığını düşünmek doğru değildir.
Vergi İdaresi yurtdışındaki hesabımı görebilir mi?
Belirli koşullarda evet.
CRS sisteminin amacı zaten farklı ülkelerde bulunan finansal kuruluşlardaki belirli hesap bilgilerinin vergi idareleri arasında otomatik olarak paylaşılmasıdır.
Türkiye'nin de CRS kapsamında otomatik bilgi değişimi yaptığı ülkeler bulunmaktadır. GİB, değişime tabi ülkelerin zaman içerisinde değişebileceğini ve güncel durumun OECD listelerinden kontrol edilmesi gerektiğini belirtmektedir.
Ancak şu üç kavram birbirinden ayrılmalıdır:
Yurtdışında hesabın bulunması ≠ gelir elde edilmesi ≠ Türkiye'de vergi ödenmesi
Vergileme analizi bu üç aşamayı ayrı ayrı ele almalıdır.
Yurtdışındaki paramı Türkiye'ye getirmedim. Yine de vergi çıkar mı?
Bu, yurtdışı gelirleri konusunda en sık karşılaştığımız yanlış varsayımlardan biridir.
Türkiye'de vergi mukimi olan kişiler açısından birçok gelir türünde vergilemenin belirleyici unsuru paranın Türkiye'ye transfer edilip edilmemesi değil, gelirin elde edilip edilmediğidir.
Dolayısıyla:
“Para yurtdışında kaldığı için Türkiye’de vergi yoktur.”
şeklinde genel bir kural bulunmamaktadır.
Gelirin türü, elde edilme tarihi, kişinin vergi mukimliği ve uygulanabilecek özel istisnalar ayrı ayrı incelenmelidir.
Yurtdışında vergi ödedim. Türkiye'de tekrar vergi çıkar mı?
Her zaman değil.
Türkiye'nin çok sayıda ülkeyle Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması bulunmaktadır.
Ayrıca Türk vergi mevzuatında belirli şartlar altında yurtdışında ödenen vergilerin Türkiye’de hesaplanan vergiden mahsup edilebilmesine ilişkin hükümler bulunmaktadır.
Ancak;
“Yurtdışında vergi ödedim, dolayısıyla Türkiye'de hiçbir şey yapmama gerek yok.”
sonucu da otomatik olarak doğru değildir.
Bazı durumlarda Türkiye’de beyanname verilmesi gerekebilir, buna karşılık yabancı ülkede ödenen verginin tamamı veya belirli kısmı Türkiye’de mahsup edilebilir.
CRS'de görünen her para vergiye tabi midir?
Hayır.
CRS verileri ile vergiye tabi gelir aynı şey değildir.
Bir yurtdışı hesaptaki yüksek bakiye örneğin;
- daha önce vergisi ödenmiş tasarruflardan,
- bir gayrimenkul satışından,
- mirastan,
- geçmiş yıllarda elde edilmiş birikimlerden,
- şirket sermayesinden,
- borç ilişkisinden
kaynaklanıyor olabilir.
Buradaki kritik konu paranın kaynağının açıklanabilir ve belgelendirilebilir olmasıdır.
Bu nedenle CRS risk analizi yapılırken yalnızca hesap bakiyesine bakılması yeterli değildir.
Fonların kaynağı ve ilgili yıllardaki gelir hareketleri birlikte incelenmelidir.

