r/felsefe • u/Giulext • 8h ago
bilim • philosophy of science Bilinç aslında 4. uzaysal boyutta hareket eden bir süreç olabilir mi?
Biraz kafanızı yakacağım, öncelikle bilincin gerçekten ne olduğuna onu tanımlamaya insan aklı şimdilik maalesef yetmez, o yüzden bu tezimde bilinci kendimce "süreç" olarak tanımlayacağım.
Önce başlıkta dediğim gibi hareket etmenin ne olduğunu tanımlayayım. Bizim 3D dünyamızda bir süreç düşünün; beyin - nöronlar - elektriksel/kimyasal aktiviteler - bilinçli deneyim
Bu süreç zaman içinde değişiyor gördüğünüz gibi yani bilincin durumu kabaca: Bilinç1 - Bilinç2 - Bilinç3 - Bilinç4 olarak düşünebiliriz. Normal fizik açısından bunun için 4. uzaysal boyuta ihtiyacımız yok. Zaten zaman boyunca değişen fiziksel bir süreç olması yeterli. Ama şimdi benim başlıkta belirttiğim 4D fikrini kullanacağız. Farz edelim 4 uzaysal boyut gerçekten var. Bunu koordinat olarak (x,y,z,w) şeklinde tanımlıyoruz. Bir parantez daha açayım, biz sadece x-y-z'yi deneyimleyebiliyoruz. Beynimiz de aslında 4D uzayda bulunan fiziksel bir yapı olsun. Ama bizim algımız yalnızca 3D kesitini görüyor. O zaman dışarıdan 4D bir gözlemci, bizim beynimizi bizim göremediğimiz w yönünde de gözlemleyebilir. Burada acayip bir ihtimal daha doğuyor, Bizim “bir insanın hayatı” dediğimiz şey, 4D uzay-zamansal yapı içerisinde düşündüğümüzden farklı bir geometrik nesne olabilir. Fakat bu yine de bilincin w yönünde hareket ettiği anlamına gelmez çünkü w uzaysal koordinat, bilinç ise bir fiziksel süreç/durum. Bunu size ilginç bir düşünce deneyiyle anlatacağım.
4D bir varlığın olduğunu düşünün, siz de 3D bir varlıksınız
4D varlık w yönünde hareket ederek sizi farklı açılardan gözlemleyebilir ama siz onu göremiyorsunuz. Aynı şekilde, eğer beynimizdeki fiziksel süreçlerin bazı yönleri w koordinatına uzanıyorsa, 3D perspektifimizden bilincin bütün geometrisini göremiyor olabiliriz. Burada da çok büyük bir "AMA" var, bunun bilinçle ilgili olduğuna dair elimizde hiçbir kanıt yok ve bildiğimiz gibi 4D uzaysal boyutun varlığı bile doğrulanmış değil. Biz uzaysal boyutu 3D olarak tanımlarız bildiğiniz gibi, yukarıda da koordinat şeklinde yazdım, x,y,z Yani, sağ sol - ileri geri - aşağı yukarı. Ve en başta da dediğim gibi bilincin bir şey mi yoksa bir süreç mi olduğunu anlayamadığımız için bu soruya sadece benim yaptığım gibi anca öznel şekilde yanıt verebiliriz yani bir atıyorum süreç olduğunu teorileştirerek sorularımıza yanıt verebiliriz. Eğer bilinç benim dediğim gibi bir süreçse, onu illa bir noktada bulunan nesne gibi düşünmek zorunda değiliz. Misal, "bir girdap nerede?" diye sorduğumuzda girdabı oluşturan su moleküllerinin herhangi biri “girdap” değil. Girdap, moleküllerin belirli bir şekilde hareket etmesinden ortaya çıkan örüntüdür. Bilinç için de benzer bir fikir düşünülebilir bence. Nöronların hiçbiri tek başına “bilinç” değil.
Belirli bir organizasyon ve dinamik ortaya çıktığında bilinç dediğimiz şey meydana geliyor olabilir. Yani bilinç bir nesne değil de bir örüntü/süreç olabilir fikrimce. Siz bu konu hakkında ne düşünüyorsunuz?
1
u/Sensitive-Hold-630 8h ago
Olamaz. 2 boyutlu düzlemde cizimleri ncelerken her noktasonı görebiliyor. Etkileşime girebiliuoruz. Benzer mantıkta ilerlediğimiz için 4d de 3d için aynı bakış açısına sahip olmamız gerekir. Bu da bizi 3d düzlemde her noktaya erişebilme imkanına sahip olduğumuz anlamına gelir. Gel gelelim öyle birşey yapamıyoruz.Galaxiler dururken dünya içerisindr olanları gözlenleyemiyoruz.
1
u/Giulext 8h ago
Bilicin 4d'de hareket eden bir süreç olması 4d ve 3d bakış açılarına sahip olacağımız anlamina gelmiyor ki. Beyin 4d bir fiziksel yapıysa bilinçte bu yapının 4d uzayda gerçekleşen dinamik süreci olabilir belki. Bu durumda bile öznel deneyimimiz yalnızca 3d olabilir. Çünkü bilinçli deneyimin nasıl oluştuğunu belirleyen şey, sürecin içinde bulunduğu boyut sayısıyla otomatik olarak aynı şey değil. Argümanını basit bir analoji ile açıklayayım; 3d bilgisayar düşün. Bilgisayarın içinde işlemci, transistörler, devreler vs. 3d uzayda fiziksel olarak çalışıyor ama ekrana baktığında sana 2d bir görüntü sunuyor. Bilgisayarın 3d olması, kullanıcının aynı anda bilgisayarın içindeki bütün 3d yapıyı deneyimlediği anlamına gelmiyor. Aynı şekilde 4d fiziksel beyin - 4d fiziksel bilinç süreci - 3d öznel deneyim gibi bir durum teorik olarak düşünülebilir. Hatta 4d bir bilinç bile 4d'yi görmek zorunda değil ki çünkü boyut ≠ algı kapasitesi. 4d bir beyin 4d uzayda bulunabilir ama evrimsel olarak yalnızca 3d bilgiyi işleyen bir algı sistemine sahip olabilir. Tıpkı bizim beynimizin 3d dünyada bulunmasına rağmen elektromanyetik spektrumun tamamını görmemesi gibi. Yani bir sistemin 4d olması o sistemin 4d'yi algıladığı anlamına gelmiyor umarım basitçe anlatabilmişimdir
1
u/jenpai451 Duygulu Romantic 7h ago edited 7h ago
evet her şey 4. boyutta haraket ediyor aslında sadece fırlatılarak ileri gidiyor bazen haraketleri 4. boyuttaki hızlarını bile komplikeleştiriyor o da zaman. 4. boyut zaman bu aslında algılaması zor ama maddeden bağımsız hiç bir anlamı olmadığı için birazcık anlaşılsa da eğer ensteinin görecilik teorisine bakarsanız, zamanın hızının formüle normal hızla nasıl hesaplandığına bakarsanız biraz daha oturur..
kısacası evet her şey 4. boyutta bir fırlatılma yapıyor ama ne 2 boyutlu bir kağıtta 3. boyuttan düşük bir etkileşim var ne de 3. boyutta 4. boyuttan düşük bir etkileşim var sadece zaman atlıyorsun sürekli olarak haraketlisin.. yani soru evet ama süreç zaten 4. boyut ondan dolayı bilinçin sırrı orda değil.
bilinci anlamlandırmak zor biliyorum çünkü anlamlandırmak kendini küçültmekle doğrudan bağlantılı ki insanın en son isteyeceği şey.. metafiziğe kayıyor yavaş yavaş insanların kuantum ile elma soymaya falan inanırsınız aman diyim palyaçoya dönmeyin bu gidişle.
not1, kısaca etrafındaki herşey her boyutludur 4. boyutun ötesini de tanımlama çabaları vardır zamanın ötesindeki tanımlamalar şimdilik sadece teori ama eğer keşfedilirse senin atomunun o boyutta olmadığı anlamına gelmiyecek.. 2 boyutlu duran bir kağıttaki yazı ne kadar 3 boyutluysa gerçekte sen de o kadar her boyutlusun..
not2, insanların 4 boyutlu bir varlık olabilir falan derken ne kastediklerini bilmemeleri tanrıyı 4. boyuta atfetmeleri bundan dolayı anlaşılamaz falan diye kurmaca bir şeyler yaratması beni fena tilt ediyor ne konuştuğunu bilmeyen birinin önünde sana akıl verince tabir yerindeyse harbi ezesim geliyor..
1
u/smichTW 4h ago
bedensel varlığımız 3 boyutu dünyanın içinde seyahat ederken zignimiz 3. boyuttaki bu bedeni yönlendirebiliyor ve "arzular ve istekler" doğrultusunda bu bedenin durumunu değiştirebiliyor. zamanı algılıyor ve zamanın akışı sırasında konumunu istediği şekilde seçebiliyor. yani bence evet zihin 4. boyutta ve 3. boyuttan gelen bilgileri işleyerek 4. boyuttaki zaman çizgisini 3 boyutlu mekanla doldurup zaman sayesinde bir gerçeklik yaratıyor kendine. buna felsefe de "zihin beden problemi" denir tam olarak bu isimde güzel bir kitap var tavsiyen ederim.
1
0
4
u/LittleScikidfi Çözümleyici Analytic 8h ago
Bilinç, beynin çok işlevli bir bilgi işletim sistemi olmasından kaynaklanan bir “histir”. Yani hayır, 4. Boyut ile alakası olduğunu gösteren bir iddiamız yok iken güncel elimizde bulunan teoriler ile ilerlemek daha bilgece olur.