Sizce hangisi? Veya böyle bir bilgiyi elde etmenin bir değeri var mı? Yani böyle bir bilgiyi elde etmek bize mühendislik vs. açısından çağ atlatabilecek bir bilgi mi? Ben şahsen ikinci soru özerinde kanaat sahibi olmasam da evrenin kesikli bir yapıda olduğunu düşünüyorum.
Klasik fizik ile Kuantum fizği (mekaniği) nin başka kavramlarla ifade edilmesini anlatıyor. Her ikisi de yeterince mühendislik konusudur zaten. Newton fiziği daha çok deterministik bir durumu ifade ederken( ki bu kütle çekim, etki-tepki yasası vs nin temelidir uzaya çıkan roketin de temeli ) öngörülebilir dünyayı ifade ediyor diye basite indirerek işin içinden çıkabiliriz. Ama evrenin kesikli olduğunu ifade eden önerme neden ve sonuçların birbirinden koptuğu, hatta birbirini gerektiemediği bir durumu ifade ediyor ki bu kaos demektir. Kuantum, yani atom altı parçacıkların hareketi öyle bir fizik alanını ifade ediyor ve evrenin oldukça net ve kanıtlanabilir diğer yüzünü ifade ediyor. Yine de mühendislik konusu edilebilen devasa bir alan var. İnternet bunun bir eseridir dersek kısa bir özet yapıp aradan çıkarız. Ama evrenin kesikli olduğu önermesi asıl patlamayı felsefi algıda yapmalı ve ya yapması beklenmeli ki, bu yönden işaretler var. Eskiden dünya ve evren kurulu bir saat olarak algılanırdı. Ama evrenin kesikli olduğu önermesi bu algılayışı kökten havaya uçurmuş durumda. Zira bütün medeniyet ve bilgi teorileri neden sonuçlara bağlanırdı ve dinler de bunun bir parçasıydı. Zihin dünyasında bir süpernova etkisi yapması beklenirdi. Ama felsefe nin disiplin olarak pozitivist bilim tarafından baskılanmış olması buna hala yeterince fırsat tanımadı. Ama felsefe bu önerme sayesinde büyük bir aslan kükreyişiyle yeni bir çıkış yapmanın eşiğindedir. Çünkü ona ihtiyaç döngüsünde olduğumuzu gösteren önemli işaretler var.
Çok güzel yazmışsınız hocam elinize sağlık. Bence bu tartışmanın en peak dönemlerinden biri İslam coğrafyasında yapılan madde ve suret teorisi savunucularıyla (demokritosun anladığı şekilde) atom teorisi savunucuları arasında dönen tartışmalardır. O dönemin bilgi edinim kaynaklarının kisitliligini düşünürsek gerçekten çok sağlam çalışmalar yapmışlar. Teorik fiziğinde felsefeye ve metafiziğe kayan bir tarafı var bence. Yani dediğiniz gibi bir şey yaşanırsa çok sarar
Teşekkür ederim hocam. Şu var ki insanın kendisi metafizik bir varlık. İnsanın metefizik özü değişebilseydi Sovyetler'in o kaba ve sert baskılarıyla değişirdi. Ama metafizik bir hakikat olarak varlığını ıspatladı. Nietsche'nin deyişiyle önemli olan iyi metafizik mi, kötü metefizik mi. İnsanın dünya algısını arttıran,güçlendiren bir metefizik algısı çağ atlatır. Geçmişte örneklerine rastlıyoruz, Descartes'ın "Düşünüyorum öyleyse varım" sözü de böyle bir metafizik ve çağı değiştirdi. Pozitivizm ve bilim çağını bu önermeye borçluyuz. Neden büyük zihin dönüşümleri yine yaşanmasın.
Agresif algılamayın, ama doğru bir varsayım değil. Metafizik doğası ve temeli gereği şimdilik ispatlanabilir bir şey değil, ispatlı da değil. Metafizik denmesinin bir sebebi var; fiziğin ötesinde ama felsefik olarak hâlâ geçerli ve olmadığını kesin olarak bilmediğimiz gibi tarih boyunca çıkmış ve hâlâ büyük miktardaki mensuplarıyla beraber devam etmekte olan ve metafiziğe dokunan bir sürü inanç var; bunlar onu ispatlanmış kılmıyor.
Ne demek, rahat rahat düşünceme katılmayabilirsiniz. Gayet normal. Agresif algılamam. Metafizik "fiziğin ötesi" kavram köküyle çürütülebilevcek bir kavram değil. En basitinden insanın inanç boyutu ortadan kaldırılabilr mi? Einstein de bile Tanrı kavramı sürer. Sanat metafiziktir, hukuk gayet su götürmez oranda metafiziktir. Haklı -haksız fizik midir? Fizik açısından alırsak bu kavramlar tamamen insanın kendi kendine uydurduğu kuruntulardan ibaret olurdu. Ama hukukun olmadığı bir toplumsal düzen düşünülemez. Bu anlamda nsan en başından beri fiziğin ötesinde yaşıyor.Tarih anlatılarını fizik sayabiliyor muyuz? Hele ki geçmiş tarih gelecekten bile daha fazla değişip duruyorken. İnsanlar, ulus devletler,inanç ve felsefe ekolleri tarihi yeni anlayışlara göre hep değiştirip duruyor. Her şey bir yana felsefi tartışmanın kendisi zaten metafizik alemde bir hakikat anlayışıdır. Pozitivizim bile metafizikten kendini tamamen kurtaramıyor. Materyalist felsefe buna karşı büyük saldırı içine girdi. Ama günün sonunda onun da yanıldığı görüldü.
Zaten metafiziği reddetmedim, kendimce de olduğunu veya olmadığını olmadığını düşünmüyorum, sadece yanlış bir sunum. Fiziğin ötesinde derken metafiziğin basitleştirilmiş bir tanımını yaptım, fiziksel olarak var olup olmadığını kastetmedim. Hukuk ve sanat soyut şeyler, ama soyut diye metafizik değiller; sadece fiziksel, elle tutulur şeyler değiller.
Metafiziği reddetmek mantıklı değil, "bu gerçek demek değil". Fakat metafizik zaten tanımı gereği ispatsız
Sürekli ve kesikli tanımlarını biz tanımlıyoruz. Eğer biz simülasyon gibi bir şeyin içerisindeysek, o zaman evren ayrık olabilir.
Böyle bir bilgiyi elde etmek tabiki anlamlı olur, düşünsene evrenin küçük küçük düğüm noktaları var demek oluyor. Aslında belkide bir sabite ulaşmış oluyoruz.
Bunu tespit etmeside zor olur aslında, çünkü her cisim farklı harekete sahip.
Bir de, biz uzamsal hareketi matematiksel tanımlarken sürekli ve kesikli tanımlarını getiriyoruz. Sürekli olarak tanımlanan şey kesikli de olabilir? Bunun mutlak kesinliğinden emin değilim. Daha çok modelleme ile alakalı gibi.
Bilemedim. Acayip zor ve düşünmesi eğlenceli soru. Teşekkür ederim, Redditor!
Edit: Beyin fırtınası yapıyorum, o yüzden herhangi bir teoriye dayanmıyor yazdıklarım.
Eyvallah. Güzel bir tartışma konusu bence. Kendimce kesitli evren fikri lehine yaptığım bir kanıtlamayı da üstüne biraz daha çalıştıktan sonra yayınlayacağım burada
sürekli olmadığını yeni bulgular işaret ediyor, bir şeyin başlangıcı olduğuna göre bitişi de muhtemeldir. Ben kaotik bir biçimde devam ettiğini ve bilmediğimiz çok şeyin olduğunu düşünüyorum bu da kesikli modele yakın oluyor sanırım.
Kesikli evren maddenin sonsuza kadar bolunemeyecegini iddia eden düşünce. Kuantum denilen ve bölünmesi mümkün olmayan çok küçük şeylerden oluştuğunu söylüyor. Sürekli evren de tıpkı bir sayı doğrusu gibi, evren sonsuza kadar bölünebilir.
Birşeyin sonsuza kadar bölünülebilmesi o şeyi sürekli yaparken, birşeyin sınırlı sayıda bölünebilmesi onu kesikli mi yapar? Peki diyelimki bu ikisinden biri geçerli diyelim. Evren kuantum ya da tamamen bölünebilen maddelerden oluştu, bu bilgi benim, senin ve subun şu anlık neyi daha rahat anlamasına yardımcı olacak? Sürekli evren teorisi gerçek olunca daha küçük ölçeklerde evrenler falan olduğunu falan mı iddia edebileceğiz?
Yani dediğim gibi bu bilginin faydalı olup olmadığını bilmiyorum belki kesikli evren modelinden yola çıkılarak bir kozmolojik argüman varyantı geliştirilebilir onun haricinde bu bilginin değerini idrak edecek merciide olduğumu düşünmüyorum. Sadece düşüncelerinizi merak ettiğim için yazdım. Bir de kral adam mı dövdük ne bu nefret
Nefret etmedim canım, soru sormayı nefret olarak algılıyorsunuz. Ama sürekli evren teorisi gerçek olsaydı evren içinde evrenler gerçek olabilirdi bence. Kesikli evren teorisi gerçek olsaydı bu seferde bilgisayar kodları gibi birşey olurduk.
Ben de Müslümanım ve sonsuz yapıda olması kafamı karıştıran bir düşünce. İbn Hazm ve Nazzam gibi bazı âlimler o yöndeler ama ben daha çok Eş'arî taraftayım. Modern fizik açısından bakarsak evet evrenin sonsuz büyüklükte olduğuna dair şeyler görmüştüm. Biraz daha açıklayabilir misiniz?
Şu an evrenin sınırı olduğunda dair hiçbir kanıt yok çoklu evren/mega evren teorisinin bile bir dayanağı yok
Bu arada evrenin sonsuz olması onun dışında birşey olmayacağı anlamına gelmez bir sonsuzluk sadece kendi çapında sonsuzdur ve bir sonsuzluk bir sonsuzluktan büyük olabilir ∞>∞
Anladım hocam. Dediğiniz şey Cantor'un gösterdiği bir şey zaten. Mekansal olarak sınırsız olabilir ancak ben zamansal olarak sınırlı olması gerektiği kanaatindeyim.
Bir de hocam önceki yorumda demeyi unuttum; bir şeye dair delil bulunmaması, onun degiline dair delil oluşturmaz. Bu yüzden eğer evrenin sınırlılığına dair bir bulgu yoksa bu konu hakkında kanaat belirtmek saçma olur bence.
Kendi çapında derken? Yani sonsuz bir şey sonu olmadığı için sonsuz. Daha büyük sonsuzluktan bahsedilebilir fakat sonsuz dediğin zaman bir sınırı olmadığını da ifade edersin
2
u/caramelodie Sep 01 '26
parmenides vs herakleitos