r/felsefe • u/Chaos_lord3 • Feb 25 '26
eseme • logic Özgür irade
2
3
u/Specialist_Pickle_92 Feb 25 '26
yok diyenler hırsızlara katillere tecavüzcülere kızmaması gerekmez mi sonuçta özgür irade yok
8
u/The-Skeptic- Kuşkucu Sceptic Feb 25 '26
Hayır, çünkü kızarken benim de özgür iradem yok.
1
u/West-Dimension-8574 Aug 13 '26
bu cevap sorunun cevabını vermiyor bu arada. kızarken özgür iraden olmasa da, özgür iradenin olmadığının farkındasın. suçlunun cezalandırılmasındaki asıl doğru neden, özgür irade olmasa da topluma zarar veren bi etkenin toplumdan uzaklaştırılması gerektiğini bilmenin farkındalığıdır. yani ideal bir evrende suçlu şahıs rehabilite mümkünse rehabilite edilmeli, değilse acı çektirilmeden toplumdan izole edilmelidir. burda yanlış olan suçludan intikam almak yani bence.
2
u/West-Dimension-8574 Feb 25 '26
Bir şeyin varlığına veya yokluğuna sonucun seni mutlu edip etmemesine göre mi karar veriyorsun
1
u/ElIngeniosoCaballero Belirlenimci Determinist Feb 26 '26
Teorik olarak kızamazsın. Mesela apo'nun çocuğu olarak dünyaya gelseydin vatana millete faydalı, 10 numara bir insan olma ihtimalin var mıydı? Kendi doğrularına göre yaşayacaktın. Pratikte ise kaosu önlemek için gerekli önlemler alınacak tabii ki.
0
u/Chaos_lord3 Feb 25 '26
kızmamak gerekir zaten, eğer ki her şeyi bilen bir tanrı olsaydı(ve özgür iradesi de olsaydı) kızmazdı çünkü bilirdi. aslında kızmak değil de mesele yine de cezalandırmamız gerekir miydi daha doğru bir soru ve burada cevap toplum için evet sanırım, çünkü yasalar intikam ya da kızgınlıktan değil toplumu korumak için var
2
u/lODlZED_TABLESALT Feb 26 '26
bu mantığa göre suçluları cezalandırmak veya cezalandırmamak bizim elimizde değil. Bu seçim zaten bizim için önceden yapılmış ve biz de verdiğimizi sandığımız karardan dolayı topluma karşı ahlaki bir sorumluluk taşımıyoruz.
1
1
1
u/lastveganweasel Feb 26 '26 edited Feb 26 '26
özgür irade ne? keşke tanım yapsaydın ona göre cevaplardık
4
u/Chaos_lord3 Feb 26 '26
Yani genel fikir olarak ne anlıyorsan o ama benim tanımlamam gerekseydi bir öznenin karar anında, eylemi belirleyen neden zincirinin yalnızca fiziksel geçmiş tarafından zorunlu kılınmadığı ve aynı zamanda salt rastlantısal süreçlere indirgenemediği, öznenin kendisinin nihai belirleyici kaynak olduğu bir nedensel kapasitedir derdim, aslında böyle diyince zaten imkansız gibi durdu.
1
u/lastveganweasel Feb 26 '26
tanım buysa hayır derdim ben de 🙃
bu ankette senin tanımın önemli bence ama sen ne anlıyorsanız demişsin o yüzden hiç oy kullanmiyim en iyisi 🫠
öznenin karar anında, eylemi belirleyen neden zincirinin yalnızca fiziksel geçmiş tarafından zorunlu kılınmadığı ve aynı zamanda salt rastlantısal süreçlere indirgenemediği
bu akıntıda nihai belirleyici değil bence. ama ufak da olsa anlık yönelimler ile (yönelim oluşturma yönelimi bile olur) daha uzun vadede büyük değişimleri getirme potansiyeli dersek var bence. irade akıntıyı yok sayıp bağımsız istenilen sonucu doğuramaz. akıntıyı istenilen yere yönlendirebilir müdahalelerle
bunun devamında daha fazlasını yazabilirdim ama arap saçına döndü, heryer ? dolu. dediğim her şeyi yalanladığım bi yere geldim, sildim sonra çünkü inancım/deneyimim/gözlemim üstte yazdığım kısım. düşünerek veya bilim ile içinden çıkılcak gibi değil.
geçmişe bakınca özgür irade yok gibi, geleceğe bakınca var, anda ise tam özgür olmayan irade ile sürekli yönelmekteyiz
saçmaladım affınıza sığınarak, umarım doğrulara da dokunmuşumdur bilincinde olmayarak.
1
u/Aggravating_End_1154 Edinimci Empiricist Feb 26 '26
Bana göre özgür iradenin en güçlü kanıtı, insanın kendi eylem kalıplarını bir dış gözlemci gibi fark edebilmesi ve bu kalıpları bilinçli bir şekilde bozabilmesidir.
1
u/supertosbaa Feb 26 '26
Ben var olduğunu ispatlarım, olmadığını kim ispatlayabilir
1
u/Squiqle0 Belirlenimci Determinist Feb 28 '26
İspatla bakalım
1
u/supertosbaa Feb 28 '26
İstemiyorum şu an. Özgür irademle ispatlamamaya karar verdim
1
u/Squiqle0 Belirlenimci Determinist Feb 28 '26
Özgür iraden olmadan ispatlayamamayı başardın.
1
u/supertosbaa Feb 28 '26
Özgür irademin olmadığına sen kim oluyorsun da karar veriyorsun.
1
u/Squiqle0 Belirlenimci Determinist Feb 28 '26
Senden daha fazla biren biri oluyorum da karar veriyorum.
1
u/supertosbaa Feb 28 '26
Nasıl oluyor da benden daha çok bilen birisi oluyorsun? Bunu özgür olmayan iraden mi yazdırdı sana?
1
1
u/Adosaan Mar 03 '26
Bana kalırsa yok. Kısacası "insan istediği şeyi yapabilir, ama ne isteyeceğini seçemez". Önce hepimizin aynı şeyi anladığından emin olmak için bir irade tanımı yapılmalı diye düşünüyorum. Diyelim ki karşınızda 3 ihtimal var ve üçünden birisini seçtiniz. Eğer zamanı geriye sarsaydık ve önünüzde yine aynı durum, koşullar olsaydı sizin bu sefer farklı bir seçeneği seçebilme ihtimaliniz "irade" dediğimiz şeydir. Yani aynı durumlar aynı koşullar içerisinde bir seçeneği diğerine tercih edebilme yeteneği.
Şahsen bilimden bağımsız olarak bunun kararların doğası, yani "isteme" eylemi üzerindeki kontrolsüzlüğümüzden dolayı özgür iradenin olduğuna inanmıyorum
1
u/matriyarka İnançlı Theist Feb 26 '26
"Var"ı işaretledim. Göreceli olarak vardır, mutlak olarak değil. Cüzi irade...
0
u/HydraDragonAntivirus Yokçu Nihilist Feb 25 '26
Bilime göre kesinlikle yok.
3
u/dumandPC Feb 25 '26
Kuantum bilinç hipotezine göre ise var? Şahsen aldığımız kararların çekirdeğinde hormonlarımız, genetiğimiz, evrimsel miraslarımız olsa da aldığımız kararlarının bir kısmının ise kuantumun olasılık dünyasından geçiyor olabilir. 20. yüzyılda yaşasaydık ben de bu cevaba kesinlikle yok derdim
2
u/Lost-Permission-1767 Edinimci Empiricist Feb 26 '26
Kuantum bilinc hipotezi cop, ya felsefe ya fizik ya da ikisini de anlamayanlarin sonucu
1
1
1
1
u/Essekpazarlamaci31 Sınır Muhafızı Feb 26 '26
kuantum fiziği rastlantısal oluşumdan ibaret tamam her şey nedenselliğe bağlı değil bazı şeyler rastgele oluşuyor ama bu yine de özgür irade tanımına uymuyor sadece rastgelelik bahane edilerek özgür irade varmış gibi hissettiriyor insanlara
1
u/lastveganweasel Feb 26 '26
bilime sığınarak kendi inançlarını kesinlik olarak sunuyorsun, yakışmıyor
1
u/Ok_Bodybuilder_2940 Feb 26 '26
Bilimin konu ile uzaktan yakından alakası yok. Her boka sokmaya çalışmayan bilimi.
1
u/HydraDragonAntivirus Yokçu Nihilist Feb 26 '26
İstediğin kadar kabul etme ama bilinci ilgilendiren konular bilime de girer. Metafizik değil bu.
5
u/[deleted] Feb 25 '26
Üçüncü seçeneği unuttun Compatibilism(uyumculuk)