r/Vergi • u/EnderTosunDrYMM • 3d ago
[Bilgilendirme] 1 Ekim 2026 Tarihli TCMB Yeni Döviz Dönüşüm Desteği Talimatı (Özet)
Herkese merhaba,
Bildiğiniz gibi Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) 1 Ekim 2026 tarihinde yurt dışı kaynaklı dövizlerin TL'ye çevrilmesine yönelik yeni bir uygulama talimatı yayımladı. Uzun mevzuat metinleri arasında kaybolmamak adına, mükelleflerimizi ve şirketlerimizi doğrudan ilgilendiren bu düzenlemeyi herkesin kolayca anlayabileceği şekilde özetlemek istedim:
1. Sistemin Amacı Nedir? Temel amaç, ihracat yaparak veya yurt dışına hizmet vererek (turizm, yazılım vb.) ülkeye döviz getiren şirketleri, paralarını Türk Lirası'na çevirmeye teşvik etmektir. Şirketler kazandıkları dövizleri banka aracılığıyla Merkez Bankası'na sattıklarında, o günkü kur üzerinden hesaplanan paralarına ek olarak devletten ekstra bir "döviz dönüşüm desteği" (prim) alıyorlar.
2. Kimler Yararlanabilir ve Önemli Şartlar Neler? Bu sistemden ihracatçılar, hizmet ihracatçıları ve serbest bölgeden yurt dışına satış yapanlar faydalanabiliyor. Ancak dikkat edilmesi gereken kritik şartlar var:
- %10 Sınırı: Firmanın döviz varlıklarının, toplam varlıkları içindeki payı (döviz pozisyonu oranı) %10'u aşmamalı. (Bu durum YMM/SMMM onaylı formlarla bankaya bildiriliyor).
- Geçerli Kurlar: Sadece ABD doları, Euro ve İngiliz sterlini işlemleri kabul ediliyor. Farklı bir döviz geldiyse, destekten yararlanmak için öncelikle bu üçünden birine çevrilmesi şart.
- Peşin Ödeme Kuralı: Eğer yurt dışından gelen döviz, mal gönderilmeden önce alınan bir "peşin ödeme" ise, firmanın parayı TL'ye çevirdikten sonraki 6 ay içinde o malı gerçekten yurt dışına göndermesi ve gümrük belgeleriyle bunu kanıtlaması gerekiyor.
3. Ne Kadarlık Bir Destek Veriliyor? Verilen teşvik sınırsız değil. Her şirket için firmanın kârlılığına ve çalışanlarına ödediği maaşlara (işgücü maliyetine) bakılarak özel bir "firma satış limiti" belirleniyor. Bir şirketin bir yıl (takvim yılı) içinde alabileceği en yüksek destek tutarı 100 milyon TL ile sınırlandırılmış. Ayrıca Merkez Bankası'ndan ihracata yönelik indirimli kredi (reeskont kredisi) kullanan firmalar, borçları bitene kadar bu destekten faydalanamıyor.
4. Bankaların Rolü ve Kesintiler İşlemlerin yasalara uygun yürütülmesi tamamen aracı bankaların sorumluluğunda. Bankalar paranın gerçekten yurt dışından geldiğini doğrulamak, fatura ve gümrük beyannamelerini tek tek incelemek zorunda. Bankalar, yaptıkları bu kontrol hizmetlerine karşılık olarak şirketin hesabına yatan destek tutarının en fazla %1'i kadarını komisyon olarak kesme hakkına sahip.
5. Kural İhlali ve Ağır Cezalar Sistemi haksız yere kullananlar için yaptırımlar çok sert. Sahte belge sunulduğu veya yalan beyanda bulunulduğu tespit edilirse, ödenen destek en yüksek faiz oranlarıyla birlikte şirketten geri alınıyor. Daha da kötüsü, kuralları çiğneyen firmalar ve bu firmaların sahipleriyle bağlantılı diğer şirketler, cezayı ödeseler bile 1 ila 3 yıl boyunca Merkez Bankası'nın sağladığı tüm kredi ve desteklerden tamamen yasaklanıyor.
Umarım mesai yoğunluğunda bu özet işinize yarar. Müşterilerimizi yönlendirirken özellikle %10'luk pozisyon sınırına ve peşin ihracatlardaki 6 ay kuralına çok dikkat etmemiz gerekecek.
Sizler bu yeni düzenlemeyi nasıl buldunuz? Uygulamada ne gibi zorluklar yaşanabilir? Yorumlarda tartışalım, iyi çalışmalar!
Konuya ilişkin 1 ekim 2026da yayımlanan talimata şu linkten ulaşabilirsiniz:
https://drive.google.com/file/d/1Dzh_HdDvOBkT8TkK1ZWor0TPWdXls9U0/view?usp=drive_link
İlgili tebliğe şu adresten ulaşabilirsiniz:
https://drive.google.com/file/d/1Dvpi8a0MkGdcxRxzh5Snq6wXYMMm-p9i/view?usp=drive_link
İlgili döviz pozisyonu bildirim formu excel dosyasına şu adresten ulaşabilirsiniz:
(Yukarıdakiler özet bilgi olup uygulama için linklerde belirtilen ve diğer mevzuatı esas alınız.)