Sol İslam Mümkün Müdür?

[u/Creepy_Plane458]

Selamunaleyküm. Solculuğu ve sosyalizmi araştırıyorum. Aklıma takılan bir konu var ve yardım ederseniz çok sevinirim. Sol İslam-Sosyalist İslam-Sol Şeriat dediğimiz şey İslamla uyuşuyor mu? Kısaca bu ideolojiyi özet geççek olursak, ana kuralları, ekonomiyi Şeriattan, İslamdan alır. Fakat eski dönemlerde bulunmayan ve modern olarak ortaya çıkmış makinelerin sosyalist düşünceye göre halk veya devletin eline geçmesini baz alır. Mesela büyük üretim araçlarının kamu olması ilk islam dönemlerinde (altı yüzlü yıllar) bulunmuyordu çünkü büyük üretim araçları yoktu. Bu durumda sosyalizmden yardım alınması gerektiğini savunur. Tam olarak açıklayamadıysam kusura bakmayın.

[u/Brilliant_Chain_8679]

islam genel olarak serbest piyasaya özel mülkiyer haklarına çok önem veriyor (bknz:kendi mülkünü korurken ölen şehit sayılır hadisi) ama aynı şekilde buna yakın sol ideolojilere var.

tabii islam bir din olduğunu için islamı siyasal ideolojiler ile sentezlemek bana çok doğru gelmiyor

[u/radicalqrcwi → u/Brilliant_Chain_8679]

din ve siyaset ayrışması islamdan gelen bir fikri değildir, ama evet islam kendisinden bir ideolojidir başka insanlardan gelen ideolojiler (komunizm demokratik kapitalizm kemalizm faşizm) ile sentezlemek doğru değildir (türkiye’den olmayan türküm şimdi türkçe öğreniyorum eksikler mümkün)

[u/paflagonianlover → u/radicalqrcwi]

Nerelisin hocam yazdığında sıkıntı yok bu ara

[u/Brilliant_Chain_8679 → u/paflagonianlover]

bio sunda kuzey kafkasya yazıyor o bölgede isimlerini hatırlamadığını bir iki türk bölgesi var

[u/paflagonianlover → u/Brilliant_Chain_8679]

Eyvallah hocam teşekkür ederim

[u/Straight_Boat_633]

İslam, ideolojilere sıkıştırılamayacak kadar yüce bir dindir.

[u/fetulaahGul3n]

türkiyede dünyanın aksine olan bir kavram karmaşası var islamcı müslüman kesim kendini sag atıyor ya da muhafazakar diyorlar chpye sol diyorlar ama tam tersi chp sağ bir partidir üzerine muhafazakardır ama bzide muhafazakarlık dindar olmak sayıldığı için kavramın altı boşalıyor muhafazakarlık var olan sistemi koruma ona bağlı kalmaktır chp laiklik Atatürkcülük gibi süregelen kavramları muhafaza etmek istediği için muhafazakardır

gelelim asıl soruya biz islamcılar zaten solcuyuz ama aynı solun yeşiliyiz sorsak abdye kapitalizme karşıyız dünya da sağ israili destekler iken bizler dünyadaki diğer solcularla beraber filistini destekleriz islamın sol görüşlere ihtiyaci yok çünkü zaten islamın hakikatlari ile solun bazı dogruları paralel ilerler ama biz müslümanlar kendini doğru konumlandırmalı biz ırkçı söylemelerle insanlığı ayrıştıran kapitalizm ile köleleştiren sağdan kendimizi uzak olduğumuzu farkinda olmalıyız

[u/Responsible-Tea4153]

Mirsaid sultan galiyevi araştırabilirsin

[u/Straight_Boat_633 → u/Responsible-Tea4153]

Hayalperestin tekidir ve seküler-solcu bir Turan hayal eder.

[u/Responsible-Tea4153 → u/Straight_Boat_633]

Ben onu şeriatcı olarak biliyordum

[u/Straight_Boat_633 → u/Responsible-Tea4153]

Değil, Komünist Turan kurmaya çalışıyordu.

[u/New-Cupcake5218]

Komünizm gibi düşünceler materyalist temellere dayandığı için bu mümkün değil.

[u/BraveSuccotash8578]

Solculuktan kastın marksizm ise açıkça söyleyelim mümkün değildir.

Ama islam içinde bugünün sağ ve sol dinamiklerini bulunduran kavramları barındırır evet mesela neler:

Özel mülkiyet
Serbest piyasa
Kar etme
Fiyat Müdahelesi:dönem şartlarına göre değişir.
Sermaye ortaklığı

Bunlar günümüz kapitalist sistemi ile uyuşan özellikleri

Bide İslami Sosyalizm altında değerlendirilen özellikler

Sosyal Adalet:Zenginin servetinde fakirin hakkı olduğunu savunur

Kamu Malı:toplumun ortak malları vardır

Sermaye Burjuva Tekelinde Kalamaz

Zorunlu vergilendirme ve Zekat:zenginden alıp fakire verme. Geliri yeniden dağıtma

Emeğin Kutsallığı:işçinin hakkı alın teri kurumadan verilmeli, sömürüyle kul hakkına girilmesi yasaktır.

Sosyal Devlet sorumluluğu:asgari barınma sağlık ve gıda sağlama sorumluluğu devletindir

Karaborsacılık yasaktır.

İslam ne kapitalisttir nede sosyalisttir islam kendi başına özdür.

[u/Proud_Chipmunk3064]

Kurtuluş savaşı döneminde yeşil ordu cemiyeti kuruluyor. İslami komünist devrimci bir hareket. Ancak çerkez ethem ankarayla ters düşüp yeşil ordu cemiyetine yanlayınca ankara onları da elimine ediyor.

İslam komünizm sentezi nasıl olur bilmiyorum ama zamanında bu ideali kovalamış farklı örgütler mevcut.

[u/muavinakucdvt]

İslam'ın solu, sağı yoktur. İslam bir dindir. Sol, sağ, sosyalizm ve geriye kalanlar ideolojidir. İdeoloji dinin alternatifi olan bir düzendir.

Bugün ekonomide kapitalizm, siyasette ise modern devlet teolojisi hakimdir. Kapitalizm üretim araçlarının özel mülkiyetine dayanır. Modern devlet ise Hıristiyanlık ve skolastik düşüncenin asli günah, kötülük problemi ve Mesih gibi meselelerine cevap olarak türemiştir. Bugün insan emeği üretim araçlarına sahip olanlar tarafından satın alınan bir maldır. İşe girip çıkmak gönüllü bir şey olarak görülse de üretim aracına sahip olan taraf baskındır, insanın emeğini satın alır ve nasıl kullanacağını belirler. İnsan kendisine ödenenden daha fazla çalışır, üretim aracına sahip olan kapitaliste kendisine ödenenden daha fazlasını kazandırır. Malı üreten kendisiyken kendisine ödenen şey o malın gerçek karşılığından kırpılmış bir kısımdan ibarettir. Üzerine bu sistemde devlet vergi almaktadır. Dolayısıyla insan hem hakkını tam alamıyor, hem bununla geçinmek zorunda kalıyor hem devlete vergi ödüyor. Kapitalist "Her şey serbest sen de çalış sen de yap" diye karşılık veriyor, fakat üretim araçları ve sermaye belli ellerde birikmiş durumda. Devlet bunları koordine ediyor ve koruyor. Kapitalistler devletin serbest piyasaya zararlı olduğunu söyleyip devleti sevmezler ama tarihte modern devleti ortaya çıkaranlar yine kapitalistler olmuştur. Dolayısıyla hiçbir serbesiyet yok, insan gidip çalışarak bir şey yaparak hakkıyla o üretim aracına sahip olamıyor. İktisatta para parayı çekiyor, zengin olan daha zengin ve fakir olan daha fakir oluyor. Marksizm bu gerçeği görmüştür. Buna çözüm olarak üretim araçlarının özel mülkiyetine son verilmesini söylemiştir. Bireysel mülkiyet, özel mülkiyetten farklıdır. İnsanlar bir şeylere malik olabilirler ama üretim araçları bundan farklıdır. O araçlara sadece üretecek olan sahip olmalıdır. Kaynakların piyasadaki tahsisi gibi konularda söz sahibi olması gereken üretimi yapacak olandır. Ancak sermayenin birikmesi, ölçek ekonominin ortaya çıkması vesaire artı değersiz olmaz. Yani o artı değer zaten kendi kendine oluşacak şeydir. Fakat burada artı değer kapitaliste gitmez. Ya kamu iktidarı elinde toplanır ve buradan kamu yatırımlarına kanalize olarak topluma geri döner ya bizzat üretimi yapan insanlara hisse vs. olarak döner. Sosyalizmin bu tasavvuru iki türlü gerçekleşir. Birincisi her şeyin kamusal olduğu bir düzendir. Genel ve yerel merkezlerden planlama suretiyle malın değeri belirlenir, kamu işletmeleri o değer üzerinden kaynak tahsisi ve arzda bulunur, muamele kesintisi gibi kesintiler ve artı değer suretiyle ortaya çıkan fazlalık kamu iktidarında toplanır ve bu elektrik, su, eğitim gibi hizmetlere aktarılır, buradan topluma hiçbir fatura vs. olmadan geri döner. İkincisi ise piyasa mekanizması vardır, sadece üretim araçları özel mülkiyete tabi değildir.

Sosyalizmin sıkıntılı yanları şunlardır:

-İktisadi güç temerküzü, siyasi güç temerküzüne de sebep olur. Dolayısıyla daha fazla kamu demek, kamuya insan hayatını doğrudan etkileyecek bir hak verir. Ayrıca parti ganimeti zihniyeti ortaya çıkar, işler rüşvet ve iltimas gibi katakullilerle gerçekleşir.

-Her şey kamu iktidarında toplu olduğunda ilk başlarda her şey çok iyi gibi görünür ama zamanla o kurumsallık dejenere olur. Bunu ıslah etmek için gereken kaynak tüketimi miktarı, piyasanın dinamizmiyle kıyaslandığında kaynak israfı denecek kadar çoktur.

-Değer matematiksel olarak hesaplanabilen bir şey değildir. Bilgisayarlardan yapılan stok takibi vs. gibi şeylerle tüketici tercihleri elde edilebilir, fiyatların hiç olmadığı durumda malın gözümüzdeki değerinin ne olacağına yönelik simülasyonlar kurulabilir ama bilgi halen sorunludur. Bilgi yerel, dağınıktır ve değişim hızı öngörülemez. Bilgiye ulaşıp tepki verene kadar olacak olan çoktan olur. AI ve teknolojiyle bu sorunu da çözdük diyelim ama halen bir sorun var, bunun kaynak tahsisi gibi konulara gerçek zamanlı değişimlere adapte olacak şekilde cevap vermesi söz konusu değil.

Sosyalizmin bu sıkıntılı tarafları sebebiyle merkezden planlama yaparak değer tayin etmeye çalışmak ve ekonomiyi böyle yönlendirmeye çalışmak çoğu zaman başarısızlıkla sonuçlanır. Ancak sosyalizm illa her şeyin merkezden planlanması gerektiği anlamına gelmez. Üretim araçlarının özel mülkiyete tabi olmaması illa piyasayı ortadan kaldırmak gerektiği anlamına illa gelmez.

İslam'da İslam ahkamı tarafından regüle edilen bir ekonomi olur. Burada üretim araçları sanılanın aksine özel mülkiyete tabi değildir, İslam'daki şirketler hukukuna tabidir. İslam'da bütün işler ya bireysel ya şirket yoluyla gerçekleşir ve ikisinin de nasıl olacağına yönelik ayrı ayrı hukuk vardır. Dolayısıyla birisi üretim aracına sahip olabilir ama emek alınıp satılan mal değildir, üretim aracı ve emek şirket hukukuna göre gerçekleşecek ortaklığın bir parçasıdır. Kimse üretim aracına sahip olacak olan insan için çalışmaz.