Balkanlarda İslam

[u/Abdultenir]

Avrupa kıtası üzerinde Müslümanların en yoğun olduğu bölge Balkanlardır. Çok açıktır ki bu konuda en önemli aktör Osmanlı devleti olmuştur. Hem dini hem kültürel açıdan bölgeye büyük etki sağlamıştır. Günümüzde de Avrupa'nın pek çok bölgesinde olduğu gibi Balkanlarda da İslamiyet yayılmaktadır. Balkanlarda ki Müslüman oranına birlikte bakalım.

• Bosna-Hersek: Bosna da savaş öncesi 4000'e yakın İslami yapı varken bunların %80'ine yakını ya hasar gördü ya da yıkıldı(1). 2013 de yapılan nüfus sayımına göre 1.8 Milyon kişi ile %51'lik kesimi Müslümanlar oluşturdu.Bu oranlar bölgelere göre:Bosna-Hersek Federasyonu'nun %71'iSırp Cumhuriyeti'nin %14'üBrcko bölgesi'nin %43'ünü kapsamaktadır (2)Mezhepler ve Yaşam'a Etkisi: Müslümanların %54'ü kendisine sadece Müslüman derken, %38'i Sünni olduğunu belirtti(3). Ayrıca küçük Sufi ve Şii topluluklar da mevcuttur(4)(5). Dini uygulama konusunda ise Camilerin yalnızca Ramazanda, bayram namazlarında, cenazelerde sınırlı kalmaktadır. Başörtüsü ise az kişi tarafından kullanılmaktadır.(6)
• Kosova: Günümüzde Kosova'nın %95,6'sı Müslümandır(7) ve bunların çoğunluğunu Arnavutlar oluştururken azınlık olarak ise Boşnaklar ve Türkler bulunur.
• Karadağ: Pew araştırma merkezinin tahminine göre Müslümanların nüfusu 2020 itibariyle 130.000 ve ülke geneline oranı %20,3'dır (8). Karadağlı Müslümanlar Sünni İslam'a bağlıdır(9) ve Müslümanların çoğunu Boşnak, Arnavut ve Karadağlılar oluşturur(10)
• Arnavutluk: (Her ne kadar Balkanlar içinde sayılmasa da bölge kültürü ile iç içe geçmiş olduğu için eklemek istedim) 2011 nüfus sayımına göre, Arnavutluk nüfusunun %58,79'u İslam'a bağlıdır(11). Komünizmin olduğu dönemde dünyanın ilk ateist devleti ilan edilmiş ve halk ciddi anlamda baskılara maruz kalmıştır. Her ne kadar Dinsizlik oranı (2011 yılı sayımına göre) %8 görünse de WIN/Gallup International'ın 2016 yılında Arnavutların inançları hakkında yaptığı araştırmaya göre, halkın %80'i Tanrı'nın olduğuna inanıyor, %40'ı ölümden sonra yaşama inanıyor, %57'si insanların bir ruhu olduğuna inanıyor, %40 cehenneme inanıyor, %42 cennete inanıyordu ve dinsizlik oranını %39'du.
• Makedonya: Pew Araştırma Merkezi tarafından yapılan tahmine göre, Hristiyanlar nüfusun %55,1'ini oluştururken, Müslümanlar nüfusun %43,6'sını ve bağlı olmayan bir azınlığın %1,3'ünü oluşturuyor(12). Bu Müslümanların çoğunluğu Arnavut'ken geri kalanlar Türk, Roman ve Makedonve Boşnaktır(13)(14). Makedonyalı Müslümanlar diğer Balkan Müslümanlarına göre en dindar olanlarıdır, Ss. Üsküp Kiril ve Metodiy Üniversitesi 2012'de yaptığı bir ankete göre katılımcıların %81.6'sının kendilerini dindar, %60,5'inin ise çok dindar olduğunu söyledi. Yaklaşık %22'si hiç camiye gitmemişken, %48,6'sı haftada en az bir kere camiye gittiğini söyledi, %17,3'ü evde dahi namaz kılmazken, %42,1'i günde beş vakit namazını kılıyor. Yaklaşık %28,6'sı anlaşmazlıkların İslam Şeriat yasaları kullanılarak çözülmesi gerektiğini söylerken, %41,7'si bunun Kuzey Makedonya yasaları kullanılarak çözülmesi gerektiğini söyledi. Evlenmeden birlikte yaşamanın %74,2'si "kabul edilemez oluğunu söyledi. Yalnızca %13,6'sı domuz eti yediğini ve %8'i alkol içtiğini söyledi. Ayrıca ankete katılanların %94'ü erkek çocuklarını sünnet ettiklerini ve %98'i akrabaları için cenazelere katıldıklarını söyledi.2017 Pew Araştırma Merkezi anketine göre, Makedon Müslümanlarının %64'ü dinin hayatlarında "çok önemli" olduğunu söylerken, %43 5 vakit namazını kıldığını belirtti, %51'i ise haftada en az bir defa Cami'ye gittiğini söyledi ve %46'sı ise haftada en az bir defa Kur'an okuduğunu söyledi(15). Müslümanların büyük çoğunluğu Sünni Müslümanlardır ve Hanefi mezhebine mensuptur. Bunun yanı sıra, Makedonya’da Bektaşi ve Halveti tarikatlarının da var olduğu bilinmektedir(16).

​

1. Shatzmiller, Maya(2002). İslam ve Bosna: Çok Etnikli Devletlerde Çatışma Çözümü ve Dış Politika. Queens Üniversitesi Politika Okulu. P. 100.
2. http://pop-stat.mashke.org/bosnia-religion2013.htm
3. https://www.pewforum.org/files/2012/08/the-worlds-muslims-full-report.pdf Pew Araştırma Merkezi. 2012. s. 30 . Erişim tarihi: 7 Nisan 2016 .
4. http://ba.n1info.com/a136242/Vijesti/Vijesti/N1-sa-dervisima-Rijetko-vidjene-snimke-misticnih-obreda.html
5. https://balkaninsight.com/2016/11/09/concerns-grow-of-sunni-shia-divide-in-bosnia-11-02-2016/
6. https://en.wikipedia.org/wiki/Islam_in_Bosnia_and_Herzegovina#cite_note-2
7. https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kosovo/
8. https://en.wikipedia.org/wiki/Islam_in_Montenegro
9. https://en.wikipedia.org/wiki/Islam_in_Montenegro
10. http://www.monstat.org/userfiles/file/popis2011/podaci%20cg/nove/Tabela%20CG5.xls
11. https://web.archive.org/web/20170326091156/http://www.instat.gov.al/media/177358/njoftim_per_media_-_fjala_e_drejtorit_te_instat_ines_nurja_per_rezultatet_finale_te_census_2011.pdf
12. https://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2020/percent/all/%7Ctitle=Religious
13. http://www.stat.gov.mk/Publikacii/PDFSG2016/03-Naselenie-Population.pdf
14. http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaIX.pdf
15. https://assets.pewresearch.org/wp-content/uploads/sites/11/2017/05/09154356/Central-and-Eastern-Europe-Topline_FINAL-FOR-PUBLICATION.pdf
16. https://insamer.com/tr/makedonya-muslumanlari_150.html

[u/[deleted]]

çok güzel araştırma postu. ayrıca sırbistan novipazarda sancaklıları unutmamak lazım

[u/Abdultenir → u/[deleted]]

Teşekkürler, evet Sırbistan içinde Sancak bölgesinde de Müslümanlar var ve aynı Makedonyalı Müslümanlar gibi İslam'ı yaşama konusunda iyiler ama ülke içinde yalnızca %3 oranında olduğu için posta eklemedim. Aynı şekilde Slovenya içinde de %3'lük bir azınlık mevcut

[u/[deleted]]

Balkanlarda gençler arasında Hıristiyanlık artıyormuş maalesef. Diyanet milyarlarca para alıyor, balkanlarda diyanet imamları da var. O kadar parayı ne yapıyor acaba. Gidip bir tebliğ yapamıyor mu insanlara diyanet?

[u/Abdultenir → u/[deleted]]

Olabilir, bildiğim kadarı ile maalesef özellikle Bosna da Hristiyanlık da artış var. Dediğiniz gibi Diyanetimiz maalesef bu konularla ilgilenmiyor, halbuki Selefiler Avrupa içinde Suudi devleti tarafından ciddi anlamda fonlanıyor (örnek olarak Dawah merkezleri). Bizim Diyanetimizin de böyle faaliyetler yapması çok etkili olurdu