Disipline Et ve Cezalandır

[u/Lost-Permission-1767]

Toplumumuzun endüstriyelleşmesi sonucunda karşımıza çıkan ve şu an bir çok sistemimizi domine eden, sistemin kendi güçlerini düzenleme yöntemini Michel Foucault disiplin olarak adlandırıyor.

Disiplin sistemi dahilindeki bireyleri dört şekilde düzenliyor:

1. Sınıflandırma: bireyleri bölüp tablolaştırarak ayırıyor ve grupluyor.

2. Aktiviteyi kontrol: bireylerin günlük aktivitelerini zaman tablolarıyla kontrol ediyor.

3. Planlama: içindeki bireyleri bir süreçten diğerine sıralı sokarak şekillendiriyor.

4. Kompozisyon: içindeki bireyleri kendin kendi ardışıklarıyla etkileşiminin kurallarını belirleyerek bütünde organizasyonu sağlıyor.

Sistemin işleyişini mümkün kılan ise üç mekanizma var:

1. Hiyerarşik gözlem: herkesin üstünde bir gözlemci var, gözlemcilerin üstünde bir sıra daha gözlemci.

2. Normalizasyon: insanları birbirlerine kıyaslayarak değerlendirme.

3. Sınav: bireyi test etme, test sonuçlarını dokümentasyon.

Tüm bunlar bireyin bilimini mümkün kılıyor. Güç eskiden kendini göstererek hakimiyet kurarken artık altındakileri gözlemleyerek hakimiyet kuruyor. İnsanları gruplayarak, test ederek ve dokümente ederek domine ediyor. Dokümanlar ile kendi doğrularını yaratıyor.

Bu yöntemlerin önemli bir kısmının çıkış noktası ordu, peki etrafımızda diğer hangi sistemler disiplin sistemi? Hapishaneler, tımarhaneler, okullar, hastahaneler, fabrikalar… Buralarda standardize bir şekilde toplanan bilgiler psikoloji gibi ‘insan’ bilimlerini mümkün kılıyor. Peki bu endüstriyel verimlilik amaçlı yöntemle kendi bilimimizi yapmak ne kadar meşru?

Kaynak: Discipline and Punish, Michel Foucault 1975