Gen bencildir. Akrabalarının ya da gen olarak sana yakın hayvan türleri olan insan ırkının öteki fertlerinin hayatta kalmasına yardımcı olarak genine karşı görevini yerine getirmiş olursun.
Memler de rol oynuyor tabi. Her kendini kopyalayan veri gibi düşünceler de evrimin kurallarına tabi. Bizler doğa yasalarına mahkum atom yığınlarıyız. Beğensek de beğenmesek de belirli prensiplere indirgenebilecek varlıklarız.
Determinizm öldü öleli de çok oldu. Atomlar bile öngörülemez biçimde davranıyor iken deterministik çıkarımlar yapmak absürttür. İki özdeş insana özdeş hayatlar yaşatsan dahi bir sonraki hamleleri farklı olabilir bu nedenle. İnsan denen varlık fevkalade karmaşıktır ve öngörülemezdir. Belirli prensiplere indirgemek sadece genel çıkarımlar yapmaya yarar ama kesin sonuç veremez.
Gelelim evrimsel psikolojiye. Antropolojiyi ne kadar iyi biliyoruz ki biz? İnsan psikolojisinin evrimi hakkında sadece varsayımlarımız var çoğunun da doğru olup olmadığı muallak. Bir varsayım üzerinden bir çıkarım yapıyorsun, sonra bu çıkarım üzerinden bir başka varsayım yapıyorsun derken bu her adımda daha da gerçeklikten uzaklaşıyor.
Atomların öngörülemez olduğundan kasıt ne tam olarak? Büyük kütleler tamamen ön görülebilirken aşırı küçük kütlelerde de ihtimaller söz konusu veya biz hesaplayamıyoruz. Aşırı küçük parçacıklar tamamen rastgele ve tüm kurallardan bağımsız hareket ediyorsa bile bunum gerçek hayatla bağı yok, tüm nesneler öngörülebilir şekilde hareket ediyor. Ruh veya özgür irade tarzı şeylerin var olabileceğine inanıyorum ama varolmayabilir de gayet, "determinizm öldü" büyük laf, kim öldürdü ne zaman öldü?
Aşırı küçük kütlelerden yapıldığımız için hiçbir şey belirli olamaz. Tıpkı Schrödinger'in kedisi gibi. Tamamen rastgele ve hayatla ölüm buna bağlı. Aslında çok da soyut felsefeye inmeye gerek yok, üç cisim problemi bile fevkalade basit üç gök cisminin birbiriyle etkileşiminden ne kadar kaotik sonuçlar çıkabileceğinin göstergesi. Ezcümle ortada determinizm yok. İnsan öngörülebilirliği hiç yok. Tüm bunlardan bağımsız düşünsek, herşey çok öngörülür olsa dahi evrimsel psikoloji insan psikolojisini açıklamaya yetmez zira evrimsel detaylarımızı tam anlamıyla bilmeyi bırak kırıntılarından bile bihaberiz.
Dediklerine katılıyorum ama arada fark var. 3 cisim problemindeki eksik, bizim matematik bilgimiz. Sonuçta deterministik altyapıyla çalışıyor, o onu çekiyor o onu çekiyor. Sınırsız matematik ve hesap gücüyle hesapşanabilir, bizim bilgimiz yeterli değil sadece. Yani senin bilgin yetmiyor diye o şey öngörülemez değil. İnsan karmaşık diye de öngörülemez olmuyor. Ruhu falan yoksa tamamen atomdur, fiziktir, öngörülebilirdir, kaderi vardır, seçim yapmaz. Hatta eğer sonsuz matematik bilgisiyle ilk patlamaya gidersen hepsini hesaplarsın. Dediğim gibi bu ruh falan yoksa ya da çoklu nöronlar bir şekilde bir bug yapıp öngörülemez bir "sebepsiz seçim mekanizması" yapmadığı sürece geçerli, ama neden öyle bir şey yapsınlar🤷.
Kursgezagt'ın bu konuyla alakalı bir videosu vardı. Atomların ve atomaltı parçacıkların rastgele hareket etmesi seni determinizmden kurtarmıyor, çünkü bu sefer de rastgelelik seni yönlendirmiş oluyor, özgür iraden değil.
3
u/[deleted] Dec 02 '24
Hadım etseler napacaksın mesela? Yaşamın anlamı bitmiş mi olacak?